Kaplica Zygmuntowska
"Najpiekniejszy przyklad renesansu na polnoc od Alp" - zlota kopula, kasetonowy sufit, marmurowe rzezby. Niewielka budowla, w ktorej każdy blok ma znaczenie.
Historia i znaczenie
Kaplica Zygmuntowska to kaplica grobowa dobudowana do Katedry Wawelskiej w latach 1519-1533. Fundatorem byl krol Zygmunt I Stary, a architektem Bartolomeo Berrecci - florencki mistrz, który przeniiosl wloski renesans na ziemie polskie. Kaplica jest mauzoleum ostatnich Jagiellonow - spoczywajja tu Zygmunt I Stary i Zygmunt II August.
Historycy sztuki od XIX wieku nazywaja Kaplicee Zygmuntowska "najdoskonalszym przykladem archidektury renesansowej na polnoc od Alp". To nie przesada - kaplica jest kompletnym dzielem totalnym, w którym architektura, rzezba, malarstwo i zlotnictwo tworza jednosc niespotykana w żadnym innym obiekcie renesansowym poza Wlochami.
Zlota kopula kaplicy to najbardziej rozpoznawalny element Wawelu i jeden z najczęściej fotografowanych obiektow w Krakowie. Pokryta jest pozlacanymi blachami miedzianymi, które ostatnio odnawiano w 2006 roku.
Wewnatrz kaplica jest stosunkowo mala (kwadratowa, okolo 7x7 metrow), ale każdy centymetr jest ozdobiony. Sciany maja trzy kondygnacje rzezbiarskiej dekoracji: dolna z nagrobkami, srodkowa z niszami i posagami, gorna z kasetonowa kopula wypelniona rozetami.
Styl architektoniczny
Kaplica to czysty renesans wloski w jego najdojrzalszej formie. Plan centralny (kwadrat z kopula) nawiazuje do idealnych budowli Bramantego i Albertiego. Berrecci przeniosl na Wawel wzorce florenckie i rzymskie, ale dostosowal je do polskiego kontekstu.
Elewacja zewnetrzna jest dwukondygnacyjna z pilastrami korynckimi. Gorna część przechodzi w osmioboczny beeben (drum) podtrzymujacy kopule. Kopula ma ksztalt polguli z latarnia na szczycie. Calosc jest wykonana z piaskowca, a kopula pokryta pozlacanaa miedzia.
Wnetrze organizuje trojdzielna kompozycja scian: strefa grobowa (dol z sarkofagami z czerwonego marmuru), strefa symboliczna (środek z niszami, posagami swietych i medalionami) i strefa niebieska (kopula z kasetonami i rozetami, symbolizujaca niebo).
Kasetony kopuly sa wypelnione rozetami i glowkami anioolkow - łącznie ponad 80 elementow rzezbiarskich. Każdy jest unikatowy. Okragle okna (oculi) w bebnie wpuszczaja światto, które odbija sie od zlotych powierzchni i tworzy niezwykla atmosfere.
Wymiary do budowy w Minecraft
Wymiary rzeczywiste
Plan: ~7 x 7 m (wnetrze). Wysokość z kopula: ~25 m. Kopula srednica: ~12 m. Zewnetrznie: ~10 x 10 m (z pilastrami). Latarnia na kopule: ~3 m.
Skala 1:1
10 x 10 x 25 blokow. Niewielki projekt, ale wymagajacy precyzji. Każdy blok musi bye przemyslany - nie ma miejsca na bledy. Idealny do nauki budowania detali.
Skala 2:1 (powiekszena, zalecana)
20 x 20 x 50 blokow. Podwojna skala pozwala odwzorować kasetony, nisze i rzezby. Kaplica jest na tyle mala, ze powiekszenie nie jest naduzyciem - zyskujesz miejsce na detale.
Jako część Katedry Wawelskiej
W skali 1:1 kaplica jest dobudowana do poludniowej nawy katedry. Zlota kopula powinna wystawac ponad linie dachu nawy bocznej. Buduj ja po ukonczeniu korpusu katedry.
Paleta blokow Minecraft
Bloki podstawowe
Smooth Sandstone - piaskowcowa elewacja zewnetrzna. Gold Block - kopula (kluczowy element!). Quartz Block - wewnetrzne ściany i pilastry. Chiseled Quartz - kasetony kopuly.
Detale wnetrza
Quartz Pillar - pilastry korynckie. Polished Granite - czerwony marmur sarkofagow. Smooth Quartz Stairs - gzymsy, luki. Chiseled Sandstone - medaliony i plaskorzezby.
Kopula
Gold Block - zewnetrzne pokrycie. Chiseled Quartz - kasetony od wewnatrz. Glowstone - ukryte za kasetonami, imituje światło wpadajace przez oculi. Gold Block - latarnia na szczycie.
Posadzka i sarkofagi
Polished Diorite + Polished Granite - szachownicowa posadzka. Red Nether Bricks - sarkofagi. Gold Block - detale sarkofagow. Smooth Sandstone - cokooly.
Wskazowki budowania
Zlota kopula to priorytet
Kopula definiuje Kaplicee Zygmuntowska. Buduj ja ze zlotych blokow, formujac polkule na osmiokatnym bebnie. W skali 1:1 to polkula o srednicy 12 blokow. Uzyj //hsphere w WorldEdit lub buduj recznie warstwa po warstwie. Latarnia na szczycie ze zlotego bloku i szklaanego panelu.
Kasetony wewnatrz kopuly
Od wewnatrz kopula ma siatke kasetonow z rozetami. W Minecraft odwzoruj to Chiseled Quartz ulezonymi w siatce na wewnetrznej powierzchni polkuli. Miedzy kasetonami uzyj Quartz Stairs dla głębokośći. To najtrudniejszy detal budowli.
Trzy kondygnacje scian
Wnetrze ma trzy strefy: dolna (sarkofagi, ciemniejsza), srodkowa (nisze z posagami, jasna), gorna (kopula, zlota). Uzywaj różnych blokow na każdym poziomie - Polished Granite na dole, Quartz w środku, Gold na gorze.
Marmurowe sarkofagi
Dwa krolewskie sarkofagi z czerwonego marmuru to główne elementy strefy dolnej. Buduj je z Polished Granite (3x1x2 bloki) z detalami z Gold Block. Dodaj tabliczki z imionami krolow.
Oculi - okna okragle
Beben kopuly ma okragle okna (oculi) wpuszczajace światto. W MC uzyj Glass Panes w okraglym ukladzie (2x2 lub 3x3 z zaokraglonymi rogami z schodow). Swiatło z tych okien to klucz do atmosfery wnetrza.
Precyzja ponad skale
Kaplica Zygmuntowska to budowla, gdzie liczy sie każdy blok. Lepiej zbudować ja w skali 2:1 z detalami niz w 1:1 bez nich. W renesansie proporcje i detale sa wazniejsze niz rozmiar - i w Minecraft tez.
Status UNESCO
Kaplica Zygmuntowska jest częścią wpisu Historyczne Centrum Krakowa na Liscie UNESCO (1978) jako element Katedry Wawelskiej. Jest uznawana za jeden z najcenniejszych obiektow calego wpisu i za jedno z najważniejszych dziel renesansu w Europie Srodkowej.
Ciekawostki
- Architekt Bartolomeo Berrecci zostal zamordowany w Krakowie w 1537 roku - zaledwie 4 lata po ukonczeniu kaplicy. Zginaal od ciosu nozem na Rynku Glownym.
- Kopula zawiera ponad 80 pozlacanych kasetonow, z których każdy ma unikatowy wzor - żadne dwa nie sa identyczne.
- Zlote pokrycie kopuly wymaga odnowienia co 50-70 lat. Ostatnie zlocenie z 2006 roku zuzylo ponad 3 kg czystego zlota.
- W kaplicy spoczywaja ostatni dwaj krolowie z dynastii Jagiellonow: Zygmunt I Stary i Zygmunt II August (ostatni Jagiellon, zm. 1572).
- Kaplica jest inspirowana florencka Kaplicaa Pazzich Brunelleschiego i rzymska światynia Bramantego na Janiculum.
- Dziis Kaplica Zygmuntowska nie jest normalnie dostepna dla turystow - można do niej wejsc tylko w ramach specjalnych wycieczek z przewodnikiem.
- Posadzka z czerwonego i bialego marmuru tworzy wzor szachownicy - symbol krolewskiej gry, która Jagiellonowie cenili.
Komentarze