Bazylika Mariacka w Gdańsku

Bazylika Mariacka w Gdańsku to największy ceglany kościół na świecie. Budowany przez 159 lat (1343-1502), wyrasta z samego serca gdanskiego Głównego Miasta jak ceglana gora. Wnętrze ma 105 metrów długośći i może pomieścić 25 000 osób stojących - to więcej niż pojemność wielu stadionów pilkarskich.

Kościół powstawał jako światynia patrycjatu gdanskiego - bogatych kupców, którzy rywalizowali ze soba fundujac kolejne kaplice, oltarze i dzielą sztuki. W szczytowym okresie wnętrze miescilo ponad 40 ołtarzy bocznych. To nie była światynia jednej parafii, lecz manifestacja bogactwa całego miasta.

W marcu 1945 roku, podczas walk o Gdansk, bazylika splonela. Zawality się sklepienia, stopily dzwony, zniszczeniu uleglo wyposazennie. Odbudowa trwala dekady - dach odtworzono już w latach 50., ale prace we wnętrzu ciagnely się do lat 2000. Do dziś nie wszystkie elementy zostały odrestaurowane.

Od 2020 roku gdańska bazylika ubiega się o osobny wpis na Listę UNESCO. Gdansk jako miasto nie jest jeszcze na liście (w przeciwieństwie do Krakowa czy Warszawy), więc Bazylika Mariacka byłaby pierwszym gdanskim obiektem.

Gdańska Bazylika Mariacka to szczytowe osiągnięcie gotyku ceglanego nadbaltyckiego. W przeciwieństwie do krakowskiej Bazyliki Mariackiej, która łączy cegle z kamieniem, gdanski kościół jest zbudowany niemal wyłącznie z cegły - szacuje się, ze zuzyto około 25 milionów cegiel.

Budowla ma formę bazyliki halowej - trzy nawy o prawie równej wysokośći (ok. 29-30 m), co nadaje wnętrzu niesamowite poczucie przestrzeni. Sklepienia gwiazdiste i sieciowe opierają się na smukllych filarach, które dzielą przestrzeń na regularna siatke.

Fasada zachodnia jest zdominowana przez masywna wierze o wysokośći 78 metrów, zakończona platforma widokowa bez hełmu - co jest charakterystyczne dla gotyku ceglanego Pomorza. Dach pokryty jest ciemnymi dachowkami i tworzy ogromną, niemal plaska powierzchnie widoczna z daleka.

Wokół nawy głównej biegną kaplice boczne z własnymi sklepieniami i oknami - kościół ma łącznie 29 kaplic, co czyni go niemal miastem wewnątrz miasta.

Bazylika Mariacka w Gdańsku nie jest jeszcze wpisana na Listę UNESCO, ale Gdansk aktywnie ubiega się o wpis od 2020 roku. Wniosek dotyczy historycznego Głównego Miasta z Bazylika Mariacka jako centralnym obiektem. Gdansk jest jednym z niewielu dużych polskich miast historycznych bez wpisu UNESCO (Krakow, Warszawa, Torun i Zamosc już sa na liście).

Niezależnie od statusu UNESCO, Bazylika Mariacka jest pomnikiem historii - najwyższym statusem ochrony zabytków w Polsce, nadawanym przez Prezydenta RP. Na liście pomników historii jest od 2017 roku.

• Na budowę bazyliki zuzyto około 25 milionów cegieł - gdyby ułożyć je w linii, siegnelyby z Gdańska do Madrytu.
• Powierzchnia wnętrza (5000 m2) odpowiada mniej więcej boisku pilkarskiemu.
• W krypcie spoczywaja szczątki astronomma Jana Heweliusza (1611-1687), odkrywcy kilku konstelacji.
• Zegar astronomiczny z XIV wieku wciąż pokazuje prawidłowe fazy Ksiezyca.
• Kościół ma 37 okien, każde o wysokośći około 17 metrow. Łączna powierzchnia szyb to ponad 3000 m2 szkla.
• Po poozarze w 1945 roku temperaura wewnątrz była tak wysoka, ze ceglane filary pekaly od szoku termicznego.
• W wieży zamontowano 14 dzwonow, z których najciezszy "Gratia Dei" wazy ponad 7 ton.