Minecraft od kilkunastu lat służy nie tylko do budowania zamków i farm automatycznych, ale też do realnych konsultacji urbanistycznych. Fundacja Block by Block, założona przez Microsoft po przejęciu Mojangu w 2014 roku, wraz z agendą ONZ ds. osiedli ludzkich UN-Habitat, od 2012 roku pozwoliła ponad 30 tysiącom mieszkańców w 55 krajach zaprojektować w grze przestrzenie publiczne, z których ponad 150 faktycznie powstało w realnym świecie. Sprawę opisał reportaż New York Timesa, przedrukowany między innymi przez GV Wire.

Jak to działa

Metoda jest prosta: mieszkańcy dzielnicy, często dzieci i nastolatki, dostają w Minecrafcie odwzorowanie realnego, zaniedbanego miejsca - opuszczonego nabrzeża, ciemnej alejki, wysypiska śmieci - i wspólnie z urbanistami projektują, co mogłoby tam powstać. UN-Habitat finansuje poszczególne projekty kwotami od 10 do 200 tysięcy dolarów, zapewnia wsparcie techniczne i wybiera lokalizacje do przebudowy.

James Delaney, który kieruje inicjatywą od 2020 roku, zwraca uwagę na coś, co w typowych konsultacjach społecznych się nie zdarza: to dorośli urbaniści uczą się gry od dzieci, a nie odwrotnie. „Dynamika władzy między nimi się odwraca, bo to młodsza osoba od razu zna Minecrafta i potrafi się w nim sprawnie poruszać” - mówi Delaney. Dzieci, które w realnym świecie rzadko są pytane o zdanie w sprawach planowania przestrzennego, w grze stają się ekspertami tłumaczącymi dorosłym swoje pomysły.

Bejrut: schody, które wróciły do życia

Najbardziej wymowny przykład pochodzi z Bejrutu. Po katastrofalnej eksplozji w porcie w 2020 roku, która zniszczyła znaczną część miasta, 46 dzieci wzięło udział w warsztatach projektowania trzech uszkodzonych schodów - przy ulicach Vendome i St. Nicolas. W Minecrafcie zaprojektowały zjeżdżalnię, poręcze działające jak tuby akustyczne oraz zacienione miejsca do siedzenia, a całość utrzymali w kolorowej stylistyce.

Budowa trwała 14 miesięcy. Dziś liczące 125 stopni schody St. Nicolas są chętnie odwiedzane przez mieszkańców, a w ich sąsiedztwie otworzyły się nowe restauracje i bary. Georges Zahar, który brał udział w warsztatach jako czternastolatek, dziś ma 18 lat i wspomina: „Schody stały się bardziej kolorowe, było więcej życia, coraz więcej ludzi zaczęło z nich korzystać”.

Solo w Indonezji: dostępność dla wszystkich

Podobny projekt zrealizowano w 2021 roku w indonezyjskim mieście Solo, przy nabrzeżu rzeki w pobliżu osiedla socjalnego Rusunawa Mangkubumen, gdzie mieszka 80 rodzin. Teren był zaśmiecony, pozbawiony cienia i miejsc do zabawy, a dla części z 320 mieszkańców poruszających się na wózkach - praktycznie niedostępny. W efekcie konsultacji w Minecrafcie powstała kolorowa przestrzeń z miejscami do siedzenia, siatką do badmintona, boiskiem do koszykówki oraz rampami, poręczami i płytkami prowadzącymi dla osób niewidomych.

Dlaczego to ważne, mimo że fundacja już nie istnieje

Block by Block Foundation straciła podstawowe finansowanie w 2025 roku i formalnie zakończyła działalność, ale jej dorobek jest kontynuowany przez UN-Habitat w ramach nowej inicjatywy „Games for Urban Futures”. To istotne, bo pokazuje, że model wypracowany przez fundację przetrwał zmianę organizacyjną i nadal jest traktowany przez ONZ jako realne narzędzie planowania przestrzennego, a nie jednorazowy eksperymentalny gadżet PR-owy Microsoftu.

Jose Cheng, koordynator po stronie UN-Habitat, zwraca uwagę na coś, co dotyczy młodych ludzi na całym świecie, także w Polsce, gdzie temat udziału młodzieży w konsultacjach społecznych (np. budżetach obywatelskich) też bywa gorący: „Mam wrażenie, że młodzi ludzie są już nieco zmęczeni tym, że pyta się ich o zdanie, skoro i tak nic z tego nie wynika”. Block by Block pokazuje, że przy odpowiednim finansowaniu i narzędziu, które młodzi already znają, te konsultacje mogą kończyć się realną budową, a nie tylko raportem w szufladzie.

Dla polskich graczy to również przypomnienie, że Minecraft - poza serwerami, moddingiem i aktualizacjami - od lat funkcjonuje jako poważne narzędzie edukacyjne i planistyczne używane przez samorządy i organizacje międzynarodowe, podobnie jak lokalne inicjatywy w rodzaju wspominanego wcześniej ukraińskiego serwera edukacyjnego Cyber Smart City.

Źródła